XX edycja jubileuszowa · 5 listopada 2026
XX edycja jubileuszowa 20 lat podążamy Śladami Niepodległości
5 listopada 2026 roku cofniemy czas. Kraków stanie się planszą miejskiej gry edukacyjnej. Wyruszymy z Krzysztoforów, przejdziemy ulicami Starego Miasta, przekroczymy Wisłę i ruszymy w stronę Podgórza. Grę zakończymy na Stradomskiej 10, gdzie na uczestników czekać będzie słynna grochówka i inne niespodzianki.
Do tej podróży w czasie po historii zapraszamy uczniów z nauczycielami klas 1–8 szkół podstawowych.
Przenieś mnie do 1846 Zapisy klas: 14 września – 9 października
„Przeszłość nie jest za nami. Ona jest w naszym mieście.”
Trasa poglądowa. Punkty kontrolne XX edycji w opisach tras. W tym roku gra obejmuje po raz pierwszy Podgórze.
Sześć najnowszych wpisów. Starsze otworzysz przyciskiem pod listą.
Dr Piotr Hapanowicz z Muzeum Krakowa wprowadza w temat XX edycji w dwóch nagraniach: „Kraków – ostoją polskości” (23 min, dla klas 4–6 i 7–8) i „Życie codzienne w dawnym Krakowie” (8 min, dla klas 1–3 i 4–6). Filmy mają rozdziały i napisy — obejrzyjcie je z klasą przed 5 listopada.
Pytacie o drużynę złożoną z uczniów różnych klas — odpowiadamy: TAK! W formularzu w polu „Klasa” wybierzcie „Drużyna szkolna”, a w polu „Uwagi” wpiszcie, w jakim wieku są uczniowie lub do których klas chodzą. Dopasujemy trasę i poziom trudności. Nie rezygnujcie z udziału — stwórzcie drużynę szkolną!
Dyrektor Oddziału Instytutu Pamięci Narodowej w Krakowie objął patronatem honorowym XX, jubileuszową edycję Gry. Dziękujemy! IPN towarzyszy nam od lat — w jubileuszu jest z nami w gronie partnerów.
Konkurs na projekt muralu dla klas i zespołów szkolnych z Małopolski. Prace przyjmujemy do 31 października — jedna klasa albo jeden zespół, jeden projekt.
Formularz zgłoszeniowy otwarty do 9 października. Zgłasza nauczyciel, całą klasę.
5 listopada 2026 roku przeniesiemy się w czasie do roku 1846 i pierwszy raz w grze przekroczymy Wisłę w kierunku Podgórza.
herb Wolnego Miasta Krakowa, rys. Samhanin (CC BY-SA 4.0)
Do gry pozostałodo dnia gry
Wszystko, co trzeba wiedzieć, zanim zgłosisz klasę.
czwartek, 9:00–14:00. Start w Pałacu Krzysztofory, Rynek Główny 35.
180. rocznica Powstania Krakowskiego 1846–2026
Po raz pierwszy po obu stronach Wisły.
Szkoły podstawowe z Małopolski. Klasę zgłasza nauczyciel.
Liczba miejsc ograniczona. Decyduje kolejność zgłoszeń — ogranicza nas przepustowość tras.
Sala Miedziana, Pałac Krzysztofory.
Wskaż wersję EN w formularzu zgłoszeniowym.
Konkurs na projekt muralu. Poznaj konkurs.
Odkryj materiały, które pomogą zrozumieć czas, miejsce i ludzi. Zadajemy ważne pytania.
Temat XX edycji: Kraków – ostoją polskości.
Wyobraźcie sobie, że Polski nie ma na mapie Europy.
Jest jednak Wolne Miasto Kraków — dawna stolica, miasto królów i Uniwersytetu. Niewielka Rzeczpospolita Krakowska ma własne władze, ale pozostaje pod kontrolą trzech mocarstw: Austrii, Rosji i Prus.
Miasto tętni życiem. Na placach i targach handlują kupcy, w warsztatach pracują rzemieślnicy, na Uniwersytecie kształcą się studenci. Ulicami przechodzą mieszczanie, duchowni i przybysze. Słychać gwar targowisk i rozmów. Ludzie pracują, uczą się, spotykają, handlują i tworzą.
Wystarczy jednak pokonać Wisłę, by znaleźć się w innym państwie. Po drugiej stronie mostu leży odrębne miasto — Podgórze, należące do monarchii austriackiej. Przekroczenie rzeki oznacza przekroczenie granicy między Wolnym Miastem Krakowem a monarchią Habsburgów. Mimo to między miastami przemieszczają się ludzie, rozwija się handel, toczy się codzienne życie.
Jest luty 1846 roku.
W Krakowie narasta napięcie. To właśnie tu ma rozpocząć się ogólnopolski zryw przeciwko zaborcom. Wybucha Powstanie Krakowskie. Trwa zaledwie kilka dni i kończy się klęską.
Wkrótce przestaje istnieć również Wolne Miasto Kraków. Czy jednak niepowodzenie powstania oznacza porażkę na drodze do wolności? Co pozostało po 1846 roku? Co pozwalało kolejnym pokoleniom zachować język, pamięć, kulturę i tożsamość? Jaką rolę odegrały nauka, sztuka i duchowieństwo, ale także codzienna praca mieszkańców, kupców i rzemieślników? Dlaczego Kraków pozostał ostoją polskości?
Odpowiedzi będziemy szukać 5 listopada 2026.
Tego dnia Kraków stanie się planszą, a historia przygodą do odkrycia. Wyruszymy w miasto, by wspólnie podążać Śladami Niepodległości: odkrywać miejsca, ludzi i wydarzenia, szukać wskazówek, rozwiązywać zadania i poznawać historię tam, gdzie naprawdę się działa.
Od Wolnego Miasta do XX edycji Gry. Przewiń w prawo.
Kongres wiedeński tworzy Rzeczpospolitą Krakowską: własna konstytucja, Senat i Uniwersytet. Przez ponad 30 lat Kraków pozostaje namiastką polskiej państwowości.
Luty. Powstańcy przejmują Kraków, a Rząd Narodowy ogłasza Manifest do Narodu Polskiego. Nadzieja trwa krótko. Po klęsce pod Gdowem powstanie upada.
Listopad. Kraków zostaje wcielony do Austrii. Kraków i Podgórze, dotąd rozdzielone granicą państwową na Wiśle, znajdują się odtąd w granicach jednego państwa.
Choć Kraków znajduje się pod zaborem austriackim, staje się ważnym zapleczem powstania. Stąd wyruszają ochotnicy, płynie pomoc, broń i wsparcie dla walczących w Królestwie Polskim.
Język polski wraca do szkół, urzędów i sądów. Kraków staje się jednym z najważniejszych ośrodków polskiej nauki i kultury. W 1872 roku powstaje Akademia Umiejętności.
Na Wawelu odbywa się ponowny uroczysty pogrzeb Kazimierza Wielkiego. W czasach bez własnego państwa królewskie nekropolie i Wawel przypominają Polakom o ich historii i państwowości.
Miasto przekazuje artyście berło jako symbol jego „panowania w sztuce”. Historyczne obrazy Matejki stają się dla kolejnych pokoleń wielką opowieścią o Polsce.
Matejko, Wyspiański, Młoda Polska. Państwa polskiego nie ma na mapie, ale Kraków przechowuje jego historię, język, kulturę i pamięć.
Prochy Adama Mickiewicza zostają sprowadzone na Wawel. Pogrzeb poety staje się wielką manifestacją narodową. Kraków ponownie pokazuje, że jest duchową stolicą Polski.
Na krakowskiej scenie pojawia się dramat, który pyta Polaków o wspólnotę, pamięć i zdolność do działania. Kraków staje się miejscem rozmowy o tym, czym jest polskość.
Na placu Matejki staje Pomnik Grunwaldzki. Tysiące Polaków przyjeżdżają na obchody 500-lecia zwycięstwa pod Grunwaldem. Jest jedną z największych manifestacji narodowych czasu zaborów.
6 sierpnia z Krakowa wyrusza Pierwsza Kompania Kadrowa. Pamięć o Polsce zaczyna zmieniać się w czyn prowadzący ku niepodległości.
31 października Kraków zrzuca władzę austriacką. Dwanaście dni przed 11 listopada miasto jest już wolne.
We wrześniu do Krakowa wkraczają Niemcy. Rozpoczyna się okupacja, terror i niszczenie polskich elit. 6 listopada podczas Sonderaktion Krakau aresztowani zostają profesorowie krakowskich uczelni, głównie z Uniwersytetu Jagiellońskiego, Akademii Górniczej i Akademii Handlowej.
Konspiracja, tajne nauczanie, Armia Krajowa, pomoc prześladowanym. W okupowanym mieście trwa walka nie tylko o życie, lecz także o polską kulturę, naukę i tożsamość.
Kraków wychodzi z wojny z zachowanym historycznym centrum, ale Polska trafia pod dominację Związku Sowieckiego. Rozpoczyna się okres komunistyczny.
Rozpoczyna się budowa Nowej Huty — miasta projektowanego jako symbol socjalistycznej Polski. Z czasem właśnie tutaj rodzi się silny opór społeczny i walka o prawo do własnej tożsamości.
Mieszkańcy stają w obronie krzyża i prawa do budowy kościoła. Starcia z władzami komunistycznymi stają się jednym z symboli społecznego oporu w powojennym Krakowie.
Historyczne centrum Krakowa wraz z Wawelem i Kazimierzem trafia na pierwszą Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO. Dziedzictwo miasta zostaje uznane za wartość o znaczeniu światowym.
16 października kardynał Karol Wojtyła zostaje papieżem Janem Pawłem II. Kraków staje się jednym z najważniejszych miejsc związanych z jego pontyfikatem i przesłaniem wolności.
Fala „Solidarności” dociera do Krakowa i Nowej Huty. Robotnicy, inteligencja i środowiska akademickie włączają się w ogólnopolską walkę o prawa obywatelskie i wolność.
4 czerwca odbywają się częściowo wolne wybory. Rozpoczyna się pokojowa transformacja ustrojowa i odbudowa demokratycznego państwa.
1 maja Polska staje się członkiem Unii Europejskiej. Kraków — przez wieki miasto na styku kultur i europejskich tradycji — staje się częścią wspólnej Europy, bez dzielących ją granic.
W Krakowie rozpoczyna się Gra „Śladami Niepodległości”. Uczniowie wychodzą ze szkolnych sal, aby poznawać historię. Szukają śladów na ulicach, placach i w zabytkach miasta.
Kraków wraz z całą Polską świętuje stulecie odzyskania niepodległości. Historia, o którą walczyły kolejne pokolenia, staje się zobowiązaniem do pamięci i odpowiedzialności za przyszłość.
Mija tysiąc lat od koronacji Bolesława Chrobrego, pierwszego króla Polski. Korona staje się symbolem suwerenności i państwowości, a Kraków i Wawel w kolejnych stuleciach — jednym z najważniejszych miejsc polskiej tradycji królewskiej.
Mija 180 lat od wydarzeń 1846 roku. Wracamy do momentu, gdy Kraków po raz kolejny próbował upomnieć się o wolną Polskę.
5 listopada 2026. Jubileuszowa edycja pod hasłem „Kraków – ostoją polskości” — ta sama droga, nowe pokolenie.
Przewiń w prawo, żeby zobaczyć całą oś czasu.
Ta sama opowieść, trzy sposoby odkrywania. Kategorię wyznacza poziom klasy.
I Ścieżka Odkrywców
Specjalnie przygotowana trasa dla najmłodszych uczestników: mniej punktów, krótszy dystans, angażujące opowieści, obrazy, zagadki, zabawa i ruch. Uczestnicy poznają Kraków połowy XIX wieku oczami jego mieszkańców – mieszczan, rzemieślników, handlarzy i przekupek. Odkrywają dawne miejsca, zawody, tradycje i symbole miasta. Nauczyciel/opiekun towarzyszy klasie przez całą Grę.
Trasa ok. 2 h 30 min – 3 h
Poznaję · Odkrywam · Zapamiętuję
II Ścieżka Tropicieli
Trasa prowadzi przez Kraków w kierunku Podgórza. Uczniowie odkrywają miejsca, ludzi, symbole i ważne wydarzenia w dziejach miasta. Rozwiązują liczne zagadki, pracują z mapą, obrazami i źródłami, łącząc fakty. Pracują w grupie, wspólnie rozwiązując zadania. Nauczyciel/opiekun towarzyszy klasie przez całą trasę Gry.
Trasa ok. 3–4 h
Poznaję · Rozumiem · Łączę fakty
III Ścieżka Badaczy
Najdłuższa trasa gry prowadzi przez Stare Miasto, przez Wisłę, do Podgórza. Uczniowie odkrywają historię zapisaną w mieście, badają wątki historyczne, analizują losy mieszkańców, pracują ze źródłami, porównują epoki i łączą wydarzenia w szerszym kontekście. Punkty zdobywają pracą zespołową. Nauczyciel/opiekun towarzyszy klasie przez całą trasę Gry.
Trasa ok. 4 h
Poznaję · Porównuję · Wyciągam wnioski
Ścieżki mogą ulec modyfikacji. Starty planowane są falami: ze względów bezpieczeństwa klasy wyruszają z Krzysztoforów w pewnych odstępach czasowych, po odebraniu Teczki Misji. Dokładną godzinę startu szkoła otrzyma po zakończeniu zapisów.
Rozszerzenie · XX edycja
Nowa część mapy i nowa historia.
Rynek Podgórski w XIX wieku. Po prawej pierwszy, klasycystyczny kościół św. Józefa — na początku XX wieku zastąpił go dzisiejszy, neogotycki. Z pierwszego kościoła zachowała się między innymi część ławek. Ilustracja powstała na podstawie fotografii z końca XIX wieku.
Przekraczamy Wisłę, która dziś łączy dwie części Krakowa, ale w 1846 roku była granicą dwóch państw: Wolnego Miasta Krakowa (Rzeczypospolitej Krakowskiej) i Cesarstwa Austriackiego. Po drugiej stronie rzeki czeka nowa część gry — przekroczycie dawną granicę i odkryjecie, co łączyło mieszkańców obu brzegów.
Grochówka · rozmowy · twórcze ślady
Meta wszystkich tras jest w szkole przy ul. Stradomskiej 10. Na każdą klasę czeka ciepła grochówka i chwila odpoczynku przed testem.
Każda klasa dostaje dużą kartę i markery: rysunek, hasło, jedno ważne słowo z Waszej trasy. Karty zawisną obok siebie jako wspólna galeria śladów.
Powiedz w kilkunastu sekundach, co zapamiętasz z gry i co zabierasz z tej historii. Najciekawsze nagrania usłyszymy na gali 19 listopada.
Jubileuszowa pamiątka dla każdego uczestnika, wspólne zdjęcie klasy. Wyniki ogłaszamy 6–10 listopada 2026 roku.
Cztery daty. Pierwsza dotyczy nauczyciela, ostatnia — laureatów.
Nauczyciel zgłasza całą klasę przez formularz. Miejsca są ograniczone przepustowością tras.
Po zamknięciu listy szkoły dostają przydział tras, godziny startu i informator organizacyjny.
Start w Pałacu Krzysztofory. Stare Miasto i Podgórze, trzy ścieżki, test na koniec i grochówka.
Laureaci, partnerzy i goście. Osobny segment jubileuszowy „20 lat Gry”.
Po jednej pieczęci na edycję. Najedź lub kliknij, żeby zobaczyć temat roku.
Pierwsi uczestnicy Gry są dziś dorośli. Dwadzieścia lat później ich śladami rusza kolejne pokolenie młodych odkrywców. Przez te lata Gra prowadziła przez Wawel, Rynek, Planty i Kazimierz. W jubileuszowej edycji jej trasa po raz pierwszy przekroczy Wisłę i poprowadzi uczestników w stronę Podgórza.
110. rocznica powstania Wielkiego Krakowa
„Od Kościuszki do Piłsudskiego” — krakowski test wiedzy
Historia pieniądza ze szczególnym uwzględnieniem postaci Tadeusza Kościuszki
Zobacz edycjęPieniądz to nie wszystko. Rola krakowskiej szkoły ekonomicznej w odzyskaniu niepodległości
Zobacz edycję
Wszyscy partnerzy i patronaty. Punkty kontrolne stoją w ich murach.
